Məmməd Süleymanov

anarxistMart 19, 2008 15:26

Remarkın pərəstişkarı olan bir yoldaşım forumlardan birində Azərbaycandakı sol partiyaların virtual fəzada "dolaşan" siyahısını yerləşdirmişdi. Paho, onların sayı 20-yə çatır. Yoldaşım bunlardan 3-nün adını eşidib, mən 4-nün, qalanlarından isə əksəriyyəti yəqin heç siyasətçilərə və jurnalistlərə də bəlli deyil. Bu, o haldır ki, kəmiyyət keyfiyyətə keçmir.
   Bu ürəkaçmayan səhnənin başqa bir praktik tərəfi də var. Kimdir Solçular? Azacıq diqqət. Və məlum olur ki, "sol" kəlməsi də bu ölkədə emblemə, epataja, brendə çevrilir. Bundan isə kim udmalıdırsa, udur.
   Sol hərəkat adlanmaq üçün zəruri dəst olmalıdır - antikapitalizm, beynəlmiləlçilik, irqi və milli bərabərsizliyə qarşı olmaq, şəxsi mülkiyyətin ifrat hakimiyyətini qəbul etməmək, insanın insan tərəfindən istismarına etiraz. Bu, minimal mütləq şərtlərdir. Və əgər hansısa hərəkatda bu dəstdən istənilən bir şərt düşürsə, artıq Soldan danışmaq olmaz. Məsələn, Türkiyədə Dəniz Baykalın partiyası sol partiyadırmı? Yox. Çünki hakim sinfə və sistemin saxlanmasına xidmət edir, beynəlmiləlçi deyil. Yaxud Britaniyada leyboristlər - onlar da sol deyillər. Çünki monarxiya və imperialist siyasətin saxlanmasına qulluq edir, hakim zümrəyə nökərdir, kapitalizmin və istehsal vasitələrinə olan şəxsi mülkiyyətin əleyhinə deyillər.
   O ki qaldı Azərbaycana, sadalanan zəruri dəsti qəbul edən çoxlu insan var. Ancaq təşkilat yoxdur. Fərdlər var, hərəkat yoxdur. Solçular var, Sol - yoxdur. Budur reallıq.
   Sadəcə, ölkədə elə bir patoloji situasiyadır ki, istənilən xırda yığnağı "partiya" və "hərəkat" adlandırmaq dəbdədir. Hərəkat isə kütləvi xarakter daşımalıdır, az ya çox dərəcədə strukturlara malik olmalıdır. Konkret məqsədi, yazılı, yaxud şifahi proqramı olmalıdır. Varmı bizdə? Sual ritorikdir.
   Əlbət, səbəbləri başqa tərəflərdə də axtarmaq olar. Dövrün unikallığı ondadır ki, indiyədək inkişaf etmiş ölkənin "üçüncü dünya dövlətinə" çevrildilməsi təcrübəsi yox idi. Sovet quruluşundan kapitalizmin periferiyasına keçidin praktikası öyrənilməyib. Bu, xam torpaqdır, nəzəriyyəçilər üçün meydandır. O öyrənilib analiz ediləndən sonra bütün bu partiya və hərəkatlarla bağlı xaos da öz yerini sistemə verəcək. Analiz üçünsə ilk növbədə işləyən başlar, nəzəriyyəçi və ideoloqlar lazımdır. Qərb sosialistlərinin 40-50 il əvvəl yazdıqlarını oxuyub təkrarlamaq burada yersiz və ziyanlıdır. O vaxtdan hər şey dəyişib. Təkcə o vaxtdanmı? Elə Marks təlimində çox şey dəyişib. Subkomandante Markos hazırda proletariatın hegemonluğu müddəasını təftiş edir. İrəliyə kəndli hərəkatları çıxır. Leyboristlərin Britaniyasında proletariat günü-gündən azalır. Qalır ümumi termin - muzdlu işçi. O isə fəhlə də ola bilər, kəndli də, ziyalı da, musiqiçi də, kompüter proqramçısı da…
   Üstəlik, solçu olmaq mütləq marksist olmaq deyil. Bakunin marksistdimi? Xeyr. Bu iki şəxsiyyəti "soyuq münasibətlər" bağlayırdı. Bəs Lui Blan, Ogüst Blanki? Əlbəttə, xeyr. Solçuluğun zəruri dəstində "Kapital"ın adı yoxdur.
   Bütün inqilabi hərəkatlar eyni mərhələləri keçib. Dərnəyə qədər, dərnək, dərnəklərin birləşməsi və nəhayət, təşkilat mərhələləri. İndi bizdə dərnəyə qədərki mərhələdir. Üç-üç, beş-beş haralardasa kimlərsə fikir mübadiləsi edirlər, vəssalam. Bu mərhələdə isə ilk analitiklər və nəzəriyyəçilər üzə çıxır, nəzəriyyənin özülünü qoyur, onu spesifik şəraitə uyğunlaşdırır, müasirləşdirir və yeni inqilabi nəzəriyyənin elementlərini formalaşdırır. Bu, əslində bütün təşkilatların (sağ, sol ya millətçiliyindən asılı olmayaraq) keçməli olduğu birinci mərhələdir. Bizdə isə özünü 15-20 ilin partiyası elan edənlər belə, bu nəzəri sütunları qurmayıb. Permanent məğlubiyyətlərinin də kökü bundadır.
   Sonra ilkin nəticələr dərnəklərdə istifadə olunur. Dərnəklər nəzəri təcrübənin mənimsənilməsi yolu ilə yaranır, gələcək inqilabi təşkilatın minimal bazasını formalaşdırır. Sonra qovuşma və təşkilat mərhələləri.
   Dərnəyə qədərki fəaliyyət - qeyri-siyasi fəaliyyətdir. Dərnək fəaliyyəti isə artıq siyasidir, çünki bununla gələcək siyasi təşkilatın protosrtukturu yaranmış olur.
   Azərbaycan Solu dərnəyə qədərki mərhələdə olduğunu dərk etmədən özünü partiya və təşkilatlarda hiss edir. Bu, peşmançılıq gətirən illüziyadır. Onu müşayiət edən reallıq isə "solçular var, Sol yoxdur" kimidir…

İdealoqlardanŞərhlər(0) Baxış sayı:48

Kommunist Partiyasının Manifesti 1847

anarxistMart 19, 2008 15:09

Kommunizmin fərqləndirici cəhəti ümumiyyətlə mülkiyyəti ləğv etmək deyil, burjua mülkiyyətini ləğv etməkdir. Avropada bir kabus dolaşmaqdadır — kommunizm kabusu. Köhnə Avropanın bütün qüvvələri: papa və çar, Metternix və Gizo, fransız radikalları və alman polisləri bu kabusa qarşı müqəddəs bir təqib üçün birləşmişlər... Artıq bütün Avropa qüvvələri kommunizmi bir qüvvə hesab edir. Artıq indi kommunistlərin öz baxışlarını, öz məqsədlərini, öz niyyətlərini bütün dünya qarşısında açıq söyləməli olduqları və kommunizm kabusu haqqındakı əfsanələrə qarşı partiyanın öz manifestini irəli sürməli olduqları vaxt gəlib çatmışdır. BURJUALAR VƏ PROLETARLAR İndiyə qədər mövcud olan bütün cəmiyyətlərin tarixi siniflər mübarizəsi tarixi olmuşdur. Azad insanla qul, patrisi ilə plebey, mülkədarla təhkimli, usta ilə şagird, müxtəsər, zalımla məzlum arasında əbədi bir antaqonizm olmuş, onlar gah gizli, gah da açıq şəkildə daim bir-biri ilə mübarizə aparmışlar və bu mübarizə həmişə bütün cəmiyyət binasının inqilabi surətdə yenidən qurulması və ya mübarizə edən siniflərin hamısının məhv olması ilə nəticələnmişdir...Kommunist Partiyasının manifesti (1847) Kommunizmin fərqləndirici cəhəti ümumiyyətlə mülkiyyəti ləğv etmək deyil, burjua mülkiyyətini ləğv etməkdir. Avropada bir kabus dolaşmaqdadır — kommunizm kabusu. Köhnə Avropanın bütün qüvvələri: papa və çar, Metternix və Gizo, fransız radikalları və alman polisləri bu kabusa qarşı müqəddəs bir təqib üçün birləşmişlər... Artıq bütün Avropa qüvvələri kommunizmi bir qüvvə hesab edir. Artıq indi kommunistlərin öz baxışlarını, öz məqsədlərini, öz niyyətlərini bütün dünya qarşısında açıq söyləməli olduqları və kommunizm
Kommunizmin fərqləndirici cəhəti ümumiyyətlə mülkiyyəti ləğv etmək deyil, burjua mülkiyyətini ləğv etməkdir. Avropada bir kabus dolaşmaqdadır — kommunizm kabusu. Köhnə Avropanın bütün qüvvələri: papa və çar, Metternix və Gizo, fransız radikalları və alman polisləri bu kabusa qarşı müqəddəs bir təqib üçün birləşmişlər... Artıq bütün Avropa qüvvələri kommunizmi bir qüvvə hesab edir. Artıq indi kommunistlərin öz baxışlarını, öz məqsədlərini, öz niyyətlərini bütün dünya qarşısında açıq söyləməli olduqları və kommunizm kabusu haqqındakı əfsanələrə qarşı partiyanın öz manifestini irəli sürməli olduqları vaxt gəlib çatmışdır. BURJUALAR VƏ PROLETARLAR İndiyə qədər mövcud olan bütün cəmiyyətlərin tarixi siniflər mübarizəsi tarixi olmuşdur. Azad insanla qul, patrisi ilə plebey, mülkədarla təhkimli, usta ilə şagird, müxtəsər, zalımla məzlum arasında əbədi bir antaqonizm olmuş, onlar gah gizli, gah da açıq şəkildə daim bir-biri ilə mübarizə aparmışlar və bu mübarizə həmişə bütün cəmiyyət binasının inqilabi surətdə yenidən qurulması və ya mübarizə edən siniflərin hamısının məhv olması ilə nəticələnmişdir...Kommunist Partiyasının manifesti (1847) Kommunizmin fərqləndirici cəhəti ümumiyyətlə mülkiyyəti ləğv etmək deyil, burjua mülkiyyətini ləğv etməkdir. Avropada bir kabus dolaşmaqdadır — kommunizm kabusu. Köhnə Avropanın bütün qüvvələri: papa və çar, Metternix və Gizo, fransız radikalları və alman polisləri bu kabusa qarşı müqəddəs bir təqib üçün birləşmişlər... Artıq bütün Avropa qüvvələri kommunizmi bir qüvvə hesab edir. Artıq indi kommunistlərin öz baxışlarını, öz məqsədlərini, öz niyyətlərini bütün dünya qarşısında açıq söyləməli olduqları və kommunizm kabusu haqqındakı əfsanələrə qarşı partiyanın öz manifestini irəli sürməli olduqları vaxt gəlib çatmışdır. BURJUALAR VƏ PROLETARLAR İndiyə qədər mövcud olan bütün cəmiyyətlərin tarixi siniflər mübarizəsi tarixi olmuşdur. Azad insanla qul, patrisi ilə plebey, mülkədarla təhkimli, usta ilə şagird, müxtəsər, zalımla məzlum arasında əbədi bir antaqonizm olmuş, onlar gah gizli, gah da açıq şəkildə daim bir-biri ilə mübarizə aparmışlar və bu mübarizə həmişə bütün cəmiyyət binasının inqilabi surətdə yenidən qurulması və ya mübarizə edən siniflərin hamısının məhv olması ilə nəticələnmişdir... Dağıdılmış feodalizm cəmiyyətinin içərisindən meydana çıxan müasir burjua cəmiyyəti sinfi ziddiyyətləri məhv etmədi. Bu cəmiyyət ancaq köhnələrin əvəzinə yeni sinifləri, yeni zülm şəraitini və yeni mübarizə formalarını meydana gətirdi. Lakin bizim dövr, burjuaziya dövrü bununla fərqlənir ki, o, sinfi ziddiyyətləri sadələşdirmişdir: cəmiyyət getdikcə daha artıq dərəcədə bir-birinə düşmən olan iki böyük cəbhəyə, bir-birinə qarşı duran iki böyük sinfə — burjuaziya ilə proletariata parçalanır... Müasir dövlət hakimiyyəti yalnız bütün burjuaziya sinfinin ümumi işlərini idarə edən bir komitədir. Burjuaziya tarixdə son dərəcə inqilabi rol oynamışdır. Burjuaziya hakimiyyət başına gəldiyi hər yerdə bütün feodal, patriarxal, idillik münasi¬bət¬ləri dağıtmışdır. O, insanı öz “təbii hökmdarlar”ına bağlayan alabəzək feodal buxovlarını amansızlıqla qırmış və insanlar arasında quru bir mənfəətpərəstlik, amansız “nağd pul” əlaqəsindən başqa heç bir əlaqə saxlamamışdır. O, dini vəcd, cənga¬vər coşqunluğu və meşşan sentimentallığının müqəddəs həyəcanlarını fərdi mənfəət¬pərəst¬liyin buzlu sularında qərq etmişdir. O, insanın şəxsi ləyaqətini mübadilə dəyə¬rinə çevirmiş, əta olunan və əldə edilən saysız-hesabsız azadlıqları yeganə vicdansız bir ticarət azadlığı ilə əvəz etmişdir. Bir sözlə, o, dini və siyasi xülyalar pərdəsinə bürün¬müş istismarı açıq, həyasız, müstəqim və rəhmsiz bir istismarla əvəz etmişdir... Burjuaziya ümumdünya bazarını istismar etmək yolu ilə bütün ölkələrin istehsal və istehlakını kosmopolitik şəklə salmışdır. İrticaçıların çox böyük təəssüfünə səbəb olsa da, o, sənayeni milli zəmindən məhrum etmişdir. Ən qədim milli sənaye sahələri məhv edilmiş və hər gün məhv edilməkdədir... Köhnə yerli və milli qapalılığın və öz istehsal məhsulları hesabına yaşamağın yerini millətlərin hərtərəfli əlaqəsi və onların bir-birindən hərtərəfli asılılığı tutur. Bu, eyni dərəcədə həm maddi, həm də mənəvi istehsala aiddir... Burjuaziyanın əmtəələri ucuz qiymətə olur və bu ağır artilleriyanın köməyi ilə o hər cür Çin səddini yıxıb dağıdır və barbarların xaricilərə qarşı ən qızğın nifrətini təslim olmağa vadar edir... O, kəndi şəhərdən asılı etdiyi kimi, barbar və yarımbarbar ölkələri də mədəni ölkələrdən, kəndli xalqları burjua xalqlardan, Şərqi Qərbdən asılı etmişdir... Müxtəlif mənafeyi, qanunları, hökumətləri, gömrük vergiləri olan və bir-biri ilə, demək olar ki, yalnız ittifaq münasibətləri saxlayan müstəqil əyalətlər bir hökuməti, bir qanun¬vericiliyi, bir milli sinfi mənafeyi, bir gömrük sərhədi olan bir millət halında birləşmiş oldular... Beləliklə, biz gördük ki, burjuaziyanın əmələ gəlməsi üçün əsas təşkil edən istehsal və mübadilə vasitələri feodalizm cəmiyyətində yaranmışdır. Bu istehsal və mübadilə vasitələri müəyyən inkişaf pilləsinə çatdıqda feodalizm cəmiyyətindəki istehsal və mübadilə münasibətləri, əkinçilik və sənayenin feodal qaydasında təşkili, bir sözlə, feodal mülkiyyət münasibətləri inkişaf etmiş məhsuldar qüvvələrə daha uyğun gəlmədi. Onlar istehsalı inkişaf etdirmək əvəzinə onu ləngidirdi. Onlar istehsal üçün bir buxov olmuşdu. Bu buxovları qırıb-dağıtmaq lazım idi və onlar dağıdıldı. Onların yerini azad rəqabət tutdu, buna müvafiq ictimai və siyasi quruluş, burjuaziya sinfinin iqtisadi və siyasi hökmranlığı əmələ gəldi. Gözümüz qarşısında da belə bir hərəkət baş verir. Burjua istehsal və mübadilə münasi¬bətlərinə, burjua mülkiyyət münasibətlərinə malik olan və sanki ecazkarlıqla bu qədər qüdrətli istehsal və mübadilə vasitələri yaratmış olan müasir burjua cəmiyyəti öz əfsunlarının yer altından çağırdığı qüvvələrin daha öhdəsindən gələ bilməyən bir sehrbaza bənzəyir. Artıq on illərdən bəri sənaye və ticarətin tarixi müasir istehsal münasibətlərinə qarşı, burjuaziyanın və onun hökmranlığının varlığı üçün şərt olan mülkiyyət münasibətlərinə qarşı müasir məhsuldar qüvvələrin yalnız həyəcanı tarixindən ibarətdir... Feodalizmi yıxarkən burjuaziyanın istifadə etdiyi silah indi burjuaziyanın özünə qarşı yönəldilir. Lakin burjuaziya nəinki onu məhv edəcək bir silah hazırlamışdır; o, həmçinin bu silahı ona qarşı çevirəcək adamları da — müasir fəhlələri, proletarları da yaratmışdır... Proletariat müxtəlif inkişaf pillələrindən keçir. Onun burjuaziyaya qarşı mübarizəsi həyata qədəm qoyduğu gündən başlanır. Əvvəlcə ayrı-ayrı fəhlələr, sonra bir fabrikin fəhlələri, daha sonra isə müəyyən bir yerdə bir əmək sahəsinin fəhlələri onları bilavasitə istismar edən ayrıca bir burjuaya qarşı mübarizə aparırlar... Ayrıca bir fəhlə ilə ayrıca bir burjua arasındakı toqquşmalar getdikcə daha artıq dərəcədə iki sinif arasındakı toqquşma xarakteri alır. Fəhlələr başlayıb burjualara qarşı koalisiyalar təşkil edirlər; onlar öz əmək haqlarını müdafiə etmək üçün birgə çıxış edirlər. Onlar baş verə biləcək toqquşmalar zamanı özlərini vəsaitlə təmin etmək üçün hətta daimi assosiasiyalar təsis edirlər. Bəzi yerlərdə mübarizə açıq üsyanlara çevrilir. Fəhlələr arabir qalib gəlirlər, lakin bu qələbələr yalnız keçici bir qələbədir. Onların apardığı mübarizənin həqiqi nəticəsi bilavasitə müvəffəqiyyət olmayıb, fəhlələrin getdikcə daha geniş miqyasda birləşməsi olur. İri sənayenin yaratdığı və müxtəlif yerlərin fəhlələri arasında əlaqə düzəldən nəqliyyat vasitələrinin daim artması fəhlələrin birləşməsinə kömək edir. Hər yerdə eyni xarakter daşıyan mübarizənin bir çox yerli ocaqlarını mərkəzləşdirib vahid milli, sinfi mübarizə halına salmaq üçün də yalnız bu əlaqə lazımdır. Hər bir sinfi mübarizə isə siyasi mübarizədir... PROLETARLAR VƏ KOMMUNİSTLƏR ...Kommunistlərin də ən yaxın məqsədi bütün qalan proletar partiyalarının ən yaxın məqsədinin eynidir: proletariatın sinif halında formalaşması, burjuaziya hökmranlı¬ğının devrilməsi, siyasi hakimiyyətin proletariat tərəfindən ələ alınması... Kommunizmin fərqləndirici cəhəti ümumiyyətlə mülkiyyəti ləğv etmək deyil, burjua mülkiyyətini ləğv etməkdir. Lakin müasir burjua xüsusi mülkiyyəti sinfi antaqonizmlərə, bəzilərinin başqalarını istismar etməsinə əsaslanan məhsul istehsalı və mənimsənilməsinin son və mükəmməl ifadəsidir. Bu mənada kommunistlər özlərinin nəzəriyyəsini bir müddəa ilə ifadə edə bilərlər: xüsusi mülkiyyəti məhv etmək... Ailənin məhv edilməsi! Ən ifrat radikallar da kommunistlərin bu iyrənc niyyətindən hiddətlənirlər. Müasir ailə, burjua ailəsi nəyə əsaslanır? Kapitala, xüsusi varlanmaya. Tamamilə inkişaf etmiş şəkildə bu ailə ancaq burjuaziya üçün mövcuddur, lakin onun belə bir əlavəsi vardır ki, proletarlar məcburiyyət üzündən ailəsiz qalır və açıq fahişəlik baş verir. Burjua ailəsinin bu əlavəsi aradan qalxdıqda təbii olaraq bu ailə də aradan qalxır və kapital yox olduqda bunların hər ikisi yox olacaqdır. Bəlkə siz bizi ittiham edirsiniz ki, biz ata-anaların öz uşaqlarını istismar etməsinə son qoymaq istəyirik? Biz bu cinayəti etiraf edirik... Lakin bütün burjuaziya bir ağızdan bağırıb bizə deyir ki, siz kommunistlər arvadları ümumiləşdirmək istəyirsiniz. Burjua öz arvadına adi bir istehsal aləti kimi baxır. O eşidir ki, istehsal alətlərini ümumi istifadəyə vermək nəzərdə tutulur, buna görə, əlbəttə, belə bir fikirdən uzaqlaşa bilmir ki, qadınların da başına bu cür iş gələcəkdir. O heç xəyalına da gətirmir ki, burada qadının məhz adi bir istehsal aləti olması vəziyyətini aradan qaldırmaqdan bəhs olunur. Kommunistlərdə arvadların guya rəsmi ümumiliyi barəsində bizim burjuaların yüksək əxlaq sahibləri kimi dəhşətə gəlməsindən daha gülünc bir şey yoxdur. Kommunistlərin arvadları ümumiləşdirməsinə ehtiyac yoxdur, bu ümumilik, demək olar ki, hər zaman mövcud olmuşdur. Bizim burjualar, rəsmi fahişəlik hələ bir yana qalsın, öz fəhlələrinin arvad və qızla¬rı¬nın onların ixtiyarında olması ilə kifayətlənməyərək bir-birinin arvadlarını da ələ keçirməkdən xüsusi bir həzz alırlar. Burjua kəbini əslində arvadların ümumiliyi deməkdir. Kommunistləri bəlkə də ancaq bunda ittiham etmək olardı ki, guya onlar arvadların riyakarlıqla pərdələnən gizli ümumiliyi əvəzinə rəsmi, açıq ümumiliyini həyata keçirmək istəyirlər. Lakin özlüyündə aydındır ki, indiki istehsal münasibətləri məhv edildikdə bu münasibətlərdən doğan arvad ümumiliyi də, yəni rəsmi və qeyri-rəsmi fahişəlik də yox olacaqdır. Sonra kommunistləri ittiham edirlər ki, onlar vətəni, milliyyəti ləğv etmək istəyirlər. Fəhlələrin vətəni yoxdur. Fəhlələrin olmayan bir şeyini onların əlindən almaq da olmaz. Proletariat ən əvvəl siyasi hökmranlığı ələ almalı, milli sinif vəziyyətinə çatmalı və bir millət kimi təşəkkül tapmalı olduğundan özü hələ millidir, hərçənd bu millilik heç də burjuaziyanın anladığı mənada deyildir. Burjuaziya inkişaf etdikcə, ticarət azadlığı, ümumdünya bazarı yarandıqca, sənaye istehsalı və buna uyğun olan həyat şəraiti eyniləşdikcə, xalqların milli ayrılığı və əkslikləri getdikcə daha çox aradan qalxır... Bir fərdi başqa fərdin istismar etməsi məhv edildiyi dərəcədə bir milləti başqa millətin istismar etməsi də məhv ediləcəkdir. Millətlər daxilində siniflərin antaqonizmi ilə birlikdə millətlər arasındakı düşmənçilik münasibətləri də yox olub gedəcəkdir. Dini, fəlsəfi və ümumiyyətlə, ideoloji nöqteyi-nəzərlərdən kommunizmə qarşı irəli sürülən ittihamları ətraflı nəzərdən keçirməyinə dəyməz. İnsanların həyat şəraiti, onların ictimai münasibətləri, onların ictimai varlığı ilə birlikdə onların təsəvvürlərinin, baxışlarının və anlayışlarının, bir sözlə, onların şüurunun da dəyişildiyini anlamaq üçün məgər xüsusi bir dərin düşüncəmi lazımdır?.. Biz artıq yuxarıda gördük ki, fəhlə inqilabında birinci addım proletariatın hakim sinfə çevrilməsi, demokratiya əldə edilməsidir. Proletariat öz siyasi hökmranlığından bütün kapitalı addımbaaddım burjuaziyanın əlindən almaq, bütün istehsal alətlərini dövlətin, yəni hakim sinif halında təşkil olunmuş proletariatın əlində mərkəzləşdirmək və məhsuldar qüvvələr məcmusunu mümkün qədər sürətlə artırmaq üçün istifadə edəcəkdir. Bu, əlbəttə, əvvəlcə mülkiyyət hüququna və burjua istehsal münasibətlərinə ancaq zorakı müdaxilə vasitəsilə, yəni iqtisadi cəhətdən yarıtmaz və əsassız görünən, lakin hərəkət gedişində böyüyüb öz çərçivəsindən kənara çıxan və bütün istehsal üsulunda çevriliş üçün bir vasitə kimi labüd olan tədbirlər vasitəsilə mümkündür. Əlbəttə, müxtəlif ölkələrdə bu tədbirlər müxtəlif olacaqdır. Lakin ən qabaqcıl ölkələrin, demək olar, hamısında aşağıdakı tədbirlər tətbiq edilə bilər: 1. Torpaq mülkiyyətindən məhrum etmək və torpaq rentasından dövlət xərclərinin ödənilməsi üçün istifadə etmək. 2. Yüksək mütərəqqi vergi. 3. Vərəsəlik hüququnu ləğv etmək. 4. Bütün mühacirlərin və qiyamçıların əmlakını müsadirə etmək. 5. Dövlət kapitalına və müstəsna inhisara malik milli bank vasitəsilə krediti dövlət əlində mərkəzləşdirmək. 6. Bütün nəqliyyatı dövlətin əlində mərkəzləşdirmək. 7. Ümumi plan üzrə dövlət fabriklərinin, istehsal alətlərinin sayını artırmaq, torpaqları əkin üçün təmizləmək və yaxşılaşdırmaq. 8. Əməyin hamı üçün eyni dərəcədə məcburiliyi, sənaye orduları təşkil etmək, xüsusən əkinçilik üçün belə ordular təşkil etmək. 9. Əkinçiliyi sənaye ilə birləşdirmək, şəhərlə kənd arasındakı fərqin tədricən aradan qaldırılmasına kömək etmək. 10. Bütün uşaqlara ictimai və pulsuz tərbiyə vermək. Fabriklərdə müasir formadakı uşaq əməyini aradan qaldırmaq. Tərbiyəni maddi istehsalla birləşdirmək və i. İnkişaf gedişində sinfi fərqlərin məhv olacağı və bütün istehsalın fərdlərin assosia¬siyası əlində toplaşacağı zaman ictimai hakimiyyət öz siyasi xarakterini itirəcəkdir... Siniflərin və sinfi əksliklərin mövcud olduğu köhnə burjua cəmiyyətinin yerini elə bir assosiasiya tutur ki, burada hər kəsin azad inkişafı hamının azad inkişafı üçün şərt¬dir. *** Bir sözlə, kommunistlər hər yerdə mövcud ictimai və siyasi quruluşa qarşı yönəldilən hər cür inqilabi hərəkata kömək edirlər. Bütün bu hərəkatlarda onlar mülkiyyət məsələsini onun çox və ya az inkişaf etmiş bir forma almasından asılı olmayaraq hərəkatın əsas məsələsi kimi birinci yerə qoyurlar. Nəhayət, kommunistlər hər yerdə bütün ölkələrin demokratik partiyalarının birləşməsinə və razılığa gəlməsinə çalışırlar. Kommunistlər öz baxış və niyyətlərini gizlətməyi mənfur bir şey hesab edirlər. Onlar açıq bildirirlər ki, məqsədləri yalnız bütün mövcud ictimai quruluşu zorakılıqla devir¬mək yolu ilə əldə edilə bilər. Qoy hakim siniflər Kommunist İnqilabı qarşısında lərzə¬yə düşsünlər. Proletarlar bu inqilabda öz zəncirlərindən başqa heç bir şey itirməyəcək¬lər. Qazanacaqları isə bütün dünya olacaqdır. Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!

İdealoqlardanŞərhlər(0) Baxış sayı:51

Anarxokommunizm haqqında

anarxistFevral 25, 2008 18:58

Anarxist Kommunizm; kommunist anarxizm, anarko kommunizm, azadliqci kommunizm oralaraq da bilinir. Anarxist kommunizm genis menada sosialist bir cereyandir. Yeni kapitalizmin yalniz xalq inqilabi ile ortadan qalxacagini ve bunun da sinfi mubarize vasitesile reallasacagi fikrini mudafie edir.Anarxist kommunistler diger sosialist cereyan olan marksistlerden inqilabdan sonra iqtidarin dovletin inhisarinda olmasina qarshi cixirlar.Bunun sebebi olaraq ise dovlet iqtidarina sahib olanlarin ve olmayanlarin arasinda ayriligin olacagi ve iqtidara sahib olanlarin xalqin menfeeti evezine calismaqdansa oz hakimiyyetlerini qorumaga calisacaqlarina ve neticede diktator rejim yaranacagina inanirlar.
Bundan basqa inqilaba geden yolda teskilatlanmada da marksistlerden ferqli dusunerler.Onlar cemiyyetin “asagidan” teskilatlanma modeli ile yanasi inqilab geden yolda anarxist kommunizmi mudafie eden bir teskilatin daxilinde hiyerarxik, icinde her hansi bir “avtoritet” saxlamasinin qeti eleyhdaridir.

TARIXI INKISAF

Anarxist kommunizm fikri 1870 ci illerde kollektivist modelin tenqidi neticesinde yarandi ve inkisaf etdi. Anarxizm Beynelxaq Isci Insanlar Birliyi ( IWPA ve ya Birinci Internasional) icinde yaranmis ve inkisaf etmisdir.Umumiyyetle ilk anarxistler kollektivistlerin(bu barede genis yazacam red.kollektivizm(muellif)) ozleriydi.Internasionalin icinde Marxin mudafie etdiyi kommunizme qarsi idiler.Kollektivizm bir is yerinde isleyen iscilerin istehsal masinlarini ele kecirmesi ve onlari beraberce idare etmesini mudafie edirdi.
Anarxist kommunizm ise sadece istehsal masinlarinin deyil hem de emeyin “erzaq”larininda cemiyyetde beraber bolusdurulmesinin ve “Herkesden bacardigi qeder, herkese ehtiyaci olan qeder” suari cercivesinde paylanmasinin terefdari idi.
1880 ci ilde Jura Federasiyasi konfransinda, ilk defe anarxist konfransda iqtisadi teskilat olaraq kommunizme isti munasibet besleyildi.Italayali inqilabci Carlo Cafiero kommunist fikirleri bele mudafie etmisdi: “Hec kim kommunist olmadan anarxist ola bilmez.Heqiqeten de serhedlerin olmasina atilmis bir addim bele avtoritarligin toxumlarini sepecek.Bunun ardinca ise menasiz qanunlar, mehkemeler ve polis qurumlari ise baslayacaqlar.Kommunist olmaga mecburuq cunki, bizler anarxistik, cunki anarxizm ve kommunizm inqilabi yetisdiren esas iki amildir”.

Kommunizm, hem istehsali ve bolusdurmeyi hem de cemiyyet olaraq istehsal etdiyimiz mehsulu cemiyyete beraber paylamaqi meslehet goren nezeriyyedir.Kommunizmde dunya miqyasinda sinifsiz bir cemiyyetin
olacagi , sinifli sistemin ve maash koleliyinin mehv olacagi gosterilir.Anarxist kommunistlere gore kommunizmin esl hedefi dovleti yox etmekdir, cunki dovlet agaliq ve sinfi hokmdarliq uzerinde dayanmis bir siyasi teskilatdir.

Anarxizm haqqındaŞərhlər(0) Baxış sayı:50